Kiraya verenin kendisinin veya kanunda belirtilen yakınlarının konut ya da işyeri ihtiyacının ortaya çıkması, kiracının tahliye edilmesini sağlayabilecek yasal nedenlerden biridir. Ancak yalnızca “eve ihtiyacım var” demek kiracının tahliyesi için yeterli değildir.
İhtiyaç nedeniyle tahliye davasında, ihtiyacın gerçek, samimi ve zorunlu olduğunun ortaya konulması gerekir. Ayrıca davanın kanunda öngörülen süreler içerisinde açılması büyük önem taşır.
Bu nedenle ihtiyaç nedeniyle tahliye sürecinde hem tahliye sebebinin hem de dava açma süresinin doğru değerlendirilmesi gerekir.
İhtiyaç Nedeniyle Tahliye Nedir?
Türk Borçlar Kanunu uyarınca kiraya veren, kiralananı;
• kendisi,
• eşi,
• altsoyu,
• üstsoyu,
• kanun gereği bakmakla yükümlü olduğu kişiler
için konut veya işyeri ihtiyacı bulunması halinde kira sözleşmesini dava yoluyla sona erdirebilir.
Burada önemli olan, ileri sürülen ihtiyacın gerçekten var olmasıdır.
Örneğin kiraya verenin yalnızca mevcut kiracıyı çıkarıp taşınmazı daha yüksek bedelle yeniden kiraya vermek istemesi, tek başına ihtiyaç nedeniyle tahliye sebebi oluşturmaz.
İhtiyacın Gerçek, Samimi ve Zorunlu Olması Ne Demektir?
Mahkeme ihtiyaç iddiasını değerlendirirken ihtiyacın; gerçek,
samimi ve
zorunlu olup olmadığına bakar.
Henüz doğmamış, gerçekleşmesi belirsiz veya yalnızca ihtimale dayanan ihtiyaçlar tahliye için yeterli görülmeyebilir.
Örneğin kiraya verenin başka bir şehirde yaşarken “ileride belki İzmir'e taşınırım” şeklindeki ihtiyacı ile fiilen İzmir'e taşınacak olması aynı şekilde değerlendirilmez.
Benzer şekilde kiraya verenin halihazırda ihtiyacını karşılayabilecek başka bir taşınmazının bulunması da somut olayın değerlendirilmesinde önem taşıyabilir.
Her olay kendi şartları içerisinde incelenir.
Ev Sahibinin Kendisinin Eve İhtiyacı Olması
İhtiyaç nedeniyle tahliye davalarının önemli bir bölümünü kiraya verenin bizzat kiralanan konutta oturmak istemesi oluşturur.
Kiraya veren;
• kirada oturuyor olabilir,
• ailesinden ayrı bir konutta yaşamak isteyebilir,
• iş veya aile hayatındaki değişiklik nedeniyle taşınma ihtiyacı duyabilir,
• mevcut konutunun artık ihtiyacını karşılamadığını ileri sürebilir.
Ancak mahkeme yalnızca kiraya verenin beyanıyla bağlı değildir. İhtiyacın somut olayda gerçekten mevcut olup olmadığı değerlendirilir.
Çocuğun Eve İhtiyacı Nedeniyle Kiracı Çıkarılabilir mi?
Evet. Kanun yalnızca ev sahibinin kendi ihtiyacını değil, altsoyunun ihtiyacını da tahliye sebebi olarak kabul etmektedir.
Bu nedenle kiraya verenin çocuğunun gerçek ve zorunlu bir konut ihtiyacının bulunması halinde ihtiyaç nedeniyle tahliye davası açılması mümkündür.
Örneğin çocuğun;
• evlenecek olması,
• ayrı eve çıkması,
• kirada oturması,
• eğitim veya çalışma nedeniyle taşınma ihtiyacı bulunması
somut olayın özelliklerine göre ihtiyaç iddiasının değerlendirilmesinde etkili olabilir.
Ancak burada da ihtiyaç gerçek ve samimi olmalıdır.
Anne veya Babanın İhtiyacı Nedeniyle Tahliye Davası Açılabilir mi?
Kiraya verenin üstsoyunun, yani anne veya babasının konut ihtiyacı da kanunda belirtilen tahliye sebepleri arasındadır.
Dolayısıyla şartların oluşması halinde anne veya babanın kullanımı amacıyla da ihtiyaç nedeniyle tahliye davası açılabilir.
İşyeri İhtiyacı Nedeniyle Tahliye Mümkün mü?
İhtiyaç nedeniyle tahliye yalnızca konutlar bakımından uygulanmaz.
Kiraya verenin kendisinin veya kanunda sayılan yakınlarının bir işyeri ihtiyacının bulunması halinde de tahliye talep edilebilir.
Örneğin kiraya verenin kiraya verdiği dükkânda kendi işini yürütmek istemesi mümkündür.
Ancak işyeri ihtiyacının da gerçek, samimi ve zorunlu olması gerekir.
İhtiyaç Nedeniyle Tahliye Davası Ne Zaman Açılır?
İhtiyaç nedeniyle tahliye davalarında en önemli konulardan biri dava açma süresidir.
Belirli süreli kira sözleşmelerinde kiraya veren, sözleşme süresinin sona ermesinden sonra kanunda öngörülen süre içerisinde tahliye davasını açmalıdır.
Süresiz kira sözleşmelerinde ise fesih dönemi ve bildirim süreleri dikkate alınır.
Bu sürelerin kaçırılması halinde mevcut dönem bakımından tahliye hakkı kaybedilebilir.
Bu nedenle dava açılmadan önce kira sözleşmesinin başlangıç tarihi, süresi ve kira döneminin ne zaman sona erdiği mutlaka incelenmelidir.
Tahliye Davasından Önce İhtarname Göndermek Zorunlu mu?
İhtiyaç nedeniyle tahliye davalarında ihtarnamenin gerekip gerekmediği, uyuşmazlığın niteliğine göre değerlendirilmelidir.
Özellikle yeni malikin ihtiyaç nedeniyle tahliye talebinde bulunacağı durumlarda kanunda ayrıca bildirim şartları bulunmaktadır.
Bunun yanında kiraya veren tarafından süresi içerisinde yapılan yazılı bildirim, dava açma süresinin korunması bakımından da önemli sonuçlar doğurabilir.
Bu nedenle ihtarname gönderilip gönderilmeyeceğine kira sözleşmesi ve somut olay incelenerek karar verilmesi daha sağlıklıdır.
Arabuluculuğa Başvurmak Zorunlu mu?
Kira ilişkisinden kaynaklanan pek çok uyuşmazlıkta olduğu gibi ihtiyaç nedeniyle tahliye davalarında da dava açılmadan önce zorunlu arabuluculuk sürecinin tamamlanması gerekir.
Arabuluculuk görüşmelerinde tarafların anlaşması mümkün olabilir.
Anlaşma sağlanamazsa arabuluculuk son tutanağının düzenlenmesinden sonra tahliye davası açılabilir.
Dava şartı olan arabuluculuk süreci tamamlanmadan doğrudan dava açılması, davanın usulden sonuçlanmasına neden olabileceğinden sürecin doğru yürütülmesi önemlidir.
Yeni Ev Sahibi Kiracıyı İhtiyaç Nedeniyle Çıkarabilir mi?
Kiracılı bir taşınmaz satın alan yeni malik de kendisinin veya kanunda belirtilen yakınlarının ihtiyacı bulunması halinde kiracının tahliyesini talep edebilir.
Ancak yeni malikin tahliye hakkı bakımından özel süreler bulunmaktadır.
Yeni malik, taşınmazı edinmesinden itibaren kanunda öngörülen süre içerisinde kiracıya yazılı bildirimde bulunarak, edinme tarihinden belirli bir süre sonra ihtiyaç nedeniyle tahliye davası açabilir.
Yeni malik ayrıca kira sözleşmesinin sona ermesine bağlı diğer dava hakkından da yararlanabilir.
Yeni malik bakımından sürelerin farklı olması nedeniyle taşınmazın satın alındığı tarih ile mevcut kira sözleşmesinin başlangıç ve bitiş tarihlerinin birlikte değerlendirilmesi gerekir.
Bu konu ayrıca “Yeni Ev Sahibi Kiracıyı Evden Çıkarabilir mi?” başlıklı yazımızda ayrıntılı olarak ele alınmıştır.
İhtiyaç Nedeniyle Tahliye Davasında Neler İspatlanmalıdır?
Tahliye isteyen kiraya verenin öncelikle ileri sürdüğü ihtiyacın gerçek olduğunu ortaya koyması gerekir.
Mahkeme değerlendirmesinde somut olaya göre;
• kiraya verenin nerede yaşadığı,
• başka bir taşınmazının bulunup bulunmadığı,
• ihtiyacı olduğu belirtilen kişinin yaşam koşulları,
• kirada başka bir konutta oturulup oturulmadığı,
• aile ve iş durumu,
• ihtiyacın ne zaman ortaya çıktığı,
• taşınmazın ileri sürülen ihtiyaca uygunluğu
gibi hususlar önem taşıyabilir.
İhtiyacın yalnızca dava açabilmek amacıyla ileri sürüldüğü kanaatine varılması halinde tahliye talebi reddedilebilir.
Ev Sahibinin Başka Evi Varsa Tahliye Davası Açabilir mi?
Kiraya verenin başka bir taşınmazının bulunması ihtiyaç nedeniyle tahliye davasının her durumda reddedileceği anlamına gelmez.
Ancak diğer taşınmazın;
• nerede bulunduğu,
• boş olup olmadığı,
• kiraya verilip verilmediği,
• ihtiyacı karşılamaya uygun olup olmadığı,
• büyüklüğü ve kullanım özellikleri
mahkeme tarafından değerlendirilebilir.
Dolayısıyla “başka evi varsa dava açamaz” şeklinde kesin bir kural bulunmamaktadır.
Kiracı Ne Kadar Sürede Tahliye Edilir?
İhtiyaç nedeniyle tahliye davasının ne kadar süreceği;
• mahkemenin iş yoğunluğuna,
• tarafların delillerine,
• tanık dinlenip dinlenmeyeceğine,
• bilirkişi veya keşif gerekip gerekmediğine,
• kararın istinaf edilip edilmemesine
göre değişiklik gösterebilir.
Bu nedenle bütün tahliye davaları için geçerli kesin bir süre vermek mümkün değildir.
Tahliye davasının açılması, kiracının aynı anda taşınmazdan çıkarılacağı anlamına gelmez. Tahliye süreci mahkeme kararına ve kararın uygulanmasına göre ilerler.
Sitemizde bulunan “Kiracı Tahliye Davası Nasıl Açılır?” başlıklı yazıda tahliye davalarının genel süreci ayrıca açıklanmıştır.
İhtiyaç Nedeniyle Tahliye Davası Reddedilebilir mi?
Evet.
Özellikle;
• ihtiyacın gerçek ve samimi olmaması,
• ihtiyacın henüz doğmamış veya belirsiz olması,
• dava açma süresinin kaçırılması,
• ihtiyaç iddiasının yeterince ispatlanamaması,
• dava şartlarının yerine getirilmemesi
gibi durumlarda tahliye talebi reddedilebilir.
Bu nedenle yalnızca ihtiyaç bulunduğunu düşünmek yeterli değildir. Dava açmadan önce hem maddi şartların hem de sürelerin değerlendirilmesi gerekir.
Tahliye Edilen Ev Başkasına Kiralanabilir mi?
İhtiyaç nedeniyle kiracının tahliye edilmesinden sonra kiraya verenin taşınmazı hemen başka bir kişiye kiralaması her durumda serbest değildir.
Kanunda, ihtiyaç nedeniyle tahliye edilen taşınmazların haklı bir neden bulunmadıkça belirli bir süre eski kiracı dışında başka bir kişiye kiralanmasını sınırlayan hükümler bulunmaktadır.
Bu düzenlemenin amacı, ihtiyaç gerekçesinin kötüye kullanılmasını önlemektir.
Şartların gerçekleşmesi halinde eski kiracının tazminat talep etmesi de gündeme gelebilir.
Bu nedenle ihtiyaç nedeniyle tahliye talebinde bulunulurken ileri sürülen ihtiyacın gerçekten mevcut olması gerekir.
İhtiyaç Nedeniyle Tahliye Davası İçin Gerekli Belgeler
Her dosyada gerekli belgeler farklı olmakla birlikte genel olarak;
• kira sözleşmesi,
• tapu kayıtları,
• ihtarnameler ve tebligat belgeleri,
• arabuluculuk son tutanağı,
• ihtiyaç iddiasını destekleyen belgeler,
• gerektiğinde ikamet ve diğer resmi kayıtlar
dosyada önem taşıyabilir.
Somut olayın özelliklerine göre farklı delillerin sunulması gerekebilir.
İhtiyaç Nedeniyle Tahliye Davasında Avukat Desteği
İhtiyaç nedeniyle tahliye davalarında yalnızca ihtiyacın varlığı değil; dava açma süresi, arabuluculuk süreci, ihtarnameler ve deliller de önem taşır.
Özellikle kira sözleşmesinin başlangıç ve bitiş tarihlerinin yanlış değerlendirilmesi davanın süresinde açılmamasına ve hak kaybına neden olabilir.
Özdemir Hukuk Bürosu, İzmir'de ihtiyaç nedeniyle tahliye, kira sözleşmesinden kaynaklanan uyuşmazlıklar ve diğer kira hukuku davalarında hukuki destek sunmaktadır.
İhtiyaç nedeniyle tahliye davası açılması veya hakkınızda açılmış bir tahliye davasının değerlendirilmesi için bizimle iletişime geçebilirsiniz.