Anlaşmalı Boşanma Davası Nedir?

Anlaşmalı boşanma davası, eşlerin evlilik birliğini sona erdirme konusunda karşılıklı ve örtüşen irade beyanlarıyla, boşanmanın tüm hukuki sonuçları üzerinde anlaşarak açtıkları bir dava türüdür. Çekişmeli boşanma davalarına kıyasla daha kısa sürede sonuçlanması ve taraflar açısından daha az yıpratıcı olması nedeniyle uygulamada sıklıkla tercih edilmektedir.

Anlaşmalı boşanma, Türk Medeni Kanunu m. 166/3 hükmü kapsamında düzenlenmiştir.

Anlaşmalı Boşanmanın Şartları

Anlaşmalı boşanma kararı verilebilmesi için aşağıdaki şartların birlikte gerçekleşmesi gerekmektedir:

• Evlilik birliğinin en az bir yıl sürmüş olması
• Eşlerin birlikte başvurması veya açılan davanın diğer eş tarafından kabul edilmesi
• Tarafların boşanmanın mali sonuçları ve çocukların durumu hakkında anlaşmaya varmış olması
• Bu anlaşmanın yazılı bir protokol ile somutlaştırılması
• Tarafların duruşmada bizzat hazır bulunarak iradelerini serbestçe açıklamaları

Bu şartların yokluğu halinde, dava anlaşmalı boşanma kapsamında değerlendirilmeyecek olup çekişmeli boşanma davası olarak devam edecektir.

Anlaşmalı Boşanma Protokolü

Anlaşmalı boşanma davasının temelini, taraflar arasında imzalanan boşanma protokolü oluşturur. Protokol, mahkeme açısından bağlayıcı bir belge olmayıp, hâkimin denetimine tabidir.

Protokolde özellikle aşağıdaki hususların açık, net ve tereddüde yer vermeyecek şekilde düzenlenmesi gerekir:

• Yoksulluk ve iştirak nafakası
• Maddi ve manevi tazminat talepleri
• Velayet ve çocukla kişisel ilişki kurulmasına ilişkin düzenlemeler
• Mal rejiminin tasfiyesi ve mal paylaşımı

Belirsiz, çelişkili veya uygulanabilir olmayan hükümler içeren protokoller, hâkim tarafından uygun bulunmayabilir.

Uygulamada Karşılaşılan Sorunlar

Her ne kadar anlaşmalı boşanma davaları hızlı sonuçlanan bir süreç olarak bilinse de uygulamada çeşitli sorunlarla karşılaşılabilmektedir:

• Protokolün hukuki yeterlilikten yoksun şekilde hazırlanması
• Taraflardan birinin duruşmaya katılmaması
• Taraf iradelerinin baskı altında oluştuğuna dair şüpheler
• Çocukların üstün yararına aykırı düzenlemeler yapılması

Bu tür durumlarda hâkim, anlaşmayı uygun bulmayabilir. 

Yargıtay’ın Yaklaşımı

Yargıtay yerleşik içtihatlarına göre:

• Hâkim, tarafların anlaşmasını yalnızca şekli yönden değil, esas bakımından da denetlemekle yükümlüdür.
• Özellikle çocukların velayeti ve nafaka düzenlemelerinde çocuğun üstün yararı gözetilmelidir.
• Tarafların irade beyanlarının özgür ve baskıdan uzak olması zorunludur.
• Yargıtay, uygulamada protokol hükümlerinin açık, uygulanabilir ve hakkaniyete uygun olmasını aramaktadır.

Sonuç

Anlaşmalı boşanma davaları, tarafların uzlaşması halinde hızlı ve etkin bir çözüm yolu sunmaktadır. Ancak sürecin sağlıklı ilerleyebilmesi için:

• Protokolün hukuki açıdan titizlikle hazırlanması
• Kanuni şartların eksiksiz şekilde sağlanması
• Hak kaybı yaşanmaması adına sürecin uzman bir avukat aracılığıyla yürütülmesi

önem arz etmektedir.